Τα θεμέλια της θετικής επικοινωνίας

Η επικοινωνία πρέπει να βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό. Με τον όρο αμοιβαίο σεβασμό εννοούμε ότι οι γονείς και τα παιδιά έχουν την ελευθερία να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις τους χωρίς να φοβούνται ότι θα τους απορρίψουν. Υπάρχει αποδοχή αυτού που λέει ο άλλος, έστω και αν δεν υπάρχει συμφωνία. Η αποδοχή μπορεί να εκφραστεί όχι μόνο με λόγια αλλά και με τον κατάλληλο τόνο φωνής, το ύφος που χρησιμοποιούμε και σαφώς και την μη λεκτική επικοινωνία, τις εκφράσεις του προσώπου, τις πράξεις και τη συμπεριφορά.

Την ώρα που ακούμε το παιδί μας θα πρέπει να είμαστε συγκεντρωμένοι και να το δείχνουμε με τη στάση του σώματος, τη βλεμματική επαφή και την αντίστοιχη και κατάλληλη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία. Βοηθάμε το παιδί να εκφράσει αυτό που θέλει να πει καθώς και τα συναισθήματά του.  Δεν χειραγωγούμε το παιδί ούτε εκμεταλλευόμαστε τη χρήση των λέξεων που χρησιμοποιεί το παιδί ποτέ και για κανένα λόγο. Στη συνέχεια δίνουμε ανατροφοδότηση με το να πούμε στο παιδί τι καταλάβαμε. Ζητάμε την σύμφωνη γνώμη του παιδιού για το αν έχουμε καταλάβει σωστά. Δεν αναλωνόμαστε σε δικές μας κρίσεις και συναισθήματα. Εστιάζουμε στο τι σκέφτεται και νιώθει το παιδί για να μπορέσουμε να του δείξουμε ότι καταλαβαίνουμε αυτά που λέει με τη λεκτική αλλά και με τη μη λεκτική επικοινωνία. Δεν δίνουμε κλειστές απαντήσεις, αλλά ανοικτές απαντήσεις, οι οποίες και προσφέρουν γόνιμο έδαφος για περαιτέρω συζήτηση. Προσπαθούμε δηλαδή μέσα από την απάντησή μας στην ερώτηση του παιδιού ή στην προσπάθειά μας να καταλάβουμε, νοητικά και συναισθηματικά αυτό που το ίδιο εκφράζει, προσπαθούμε να εστιάσουμε και να πούμε με δικά μας λόγια αυτό που εξέφρασε το παιδί. Αντίστοιχα, όταν θέλουμε να ρωτήσουμε κάτι, είναι καλύτερα να χρησιμοποιούμε ανοικτές ερωτήσεις και όχι κλειστές ερωτήσεις. Οι κλειστές ερωτήσεις είναι εκείνες στις οποίες η απάντηση μπορεί να είναι ένα σκέτο «ναι» ή «όχι». Δεν υπερπροστατεύουμε, δεν γκρινιάζουμε και δεν επεμβαίνουμε όταν μιλάει το παιδί. Δεν κρίνουμε. Απεναντίας ενθαρρύνουμε το παιδί να ολοκληρώσει αυτό που θέλει να πει και να εκφράσει τα συναισθήματά του. Άλλωστε, οι στιγμές αυτές της ουσιαστικής επικοινωνίας θέτουν τα θεμέλια της υγιούς επικοινωνίας.