Όρια και υγιές Εγώ

Όριο είναι μια γραμμή ή ένα σύνορο που μας διαχωρίζει ως οντότητες από τους άλλους ανθρώπους. Η ανάπτυξη του Εγώ ενός ατόμου σχετίζεται με τη χάραξη των ορίων ανάμεσα στον εαυτό του και τους άλλους. Μια διαδικασία που ξεκινά ήδη από την νηπιακή ηλικία. Τα παιδιά μαθαίνουν να καθορίζουν τα όριά τους από τον τρόπο με τον οποίο τους συμπεριφέρονται οι γονείς τους ή οι τροφοί τους. Αργότερα, τα ίδια τα παιδιά και μελλοντικοί ενήλικες πια, με τη σειρά τους, θα υποδείξουν στους άλλους ποια είναι τα όριά τους.

Τα όρια είναι πολλών ειδών και μπορεί να είναι υγιή,  ασθενή ή να μην υπάρχουν καθόλου. Επίσης τα όρια μπορεί να είναι άκαμπτα, εύκαμπτα, διαπερατά, αδιαπέραστα, πολύ κοντινά ή πολύ μακρινά. Όταν ένα άτομο ενεργεί ανάρμοστα στα πλαίσια μιας σχέσης, τότε το άτομο αυτό παραβιάζει τα όρια της σχέσης αυτής. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το άτομο του οποίου τα όρια παραβιάστηκαν οφείλει και πρέπει να επισημάνει την παράβαση αυτή στον παραβάτη. Ο παραβάτης οφείλει να αναγνωρίσει τη συμπεριφορά του και να σεβαστεί τα επιτρεπτά όρια.

Το φυσικό όριο του ατόμου είναι το δέρμα του, αφού ό,τι περικλείεται σε αυτό αποτελεί το σωματικό Εγώ του. Το φυσικό όριο του ατόμου παραβιάζεται όταν υπάρξει οποιουδήποτε είδους τραυματισμός. Ακόμα, οποιαδήποτε επαφή πληγώνει, τραυματίζει ή προσβάλλει, αποτελεί και μια σωματική παραβίαση. Ένα άλλο είδος ορίου είναι ο αόρατος κύκλος που περιβάλλει το άτομο. Η ζώνη ασφαλείας μας, η φυσική απόσταση μεταξύ ενός ατόμου από ένα άλλο, πέραν της οποίας κανείς νιώθει άβολα. Το πόσο κοντά σε εμάς βρίσκεται ο αόρατος κύκλος αυτός ή το πόσο μακριά είναι από εμάς σηματοδοτεί την απόσταση που έχει αποφασίσει ο κάθε άνθρωπος ότι επιθυμεί να μεσολαβεί ανάμεσα στον ίδιο και τους άλλους. Και φυσικά μπορεί να ποικίλει ανάλογα με το είδος της σχέσης που έχουμε με τους γύρω μας. Το είδος της σχέσης είναι που καθορίζει την κατάλληλη οικειότητα ή απόσταση μιας σχέσης. Τα συναισθηματικά όρια αναφέρονται στο δικαίωμά μας να μην αφήνουμε κανέναν να μας μιλήσει προσβλητικά, μειωτικά, εχθρικά. Έτσι οφείλουμε να οριοθετήσουμε τη συναισθηματική συμπεριφορά των άλλων απέναντί μας προσδιορίζοντας την εγγύτητα και το περιεχόμενο της συμπεριφοράς των με τρόπο τέτοιο ώστε να νιώθουμε ασφάλεια. Είναι το δικαίωμά μας να εκφραζόμαστε, να λέμε «όχι», να λέμε «ναι», ο αυτό-σεβασμός και η αποδοχή της διαφορετικότητας. Τα πνευματικά όρια του ατόμου είναι ο πνευματικός δρόμος στον οποίο βαδίζει και μέσα από αυτόν πορεύεται στη ζωή. Έτσι, δεν χωράει κανενός είδους εξαναγκασμός προς την όποια αντίθετη κατεύθυνση ή οιασδήποτε αλλαγή στα πιστεύω του. Τα σεξουαλικά όρια είναι η αντίληψη που έχουμε σχετικά με το ποια είναι η ασφαλής και πρέπουσα σεξουαλική συμπεριφορά των άλλων απέναντί μας, με τους φραγμούς που έχουμε ή δεν έχουμε, με την επιλογή συντρόφου και με την έκταση της σεξουαλικής συμπεριφοράς του απέναντί μας. Τα διαπροσωπικά όρια εκφράζονται μέσα από τους διάφορους ρόλους που κατέχει το άτομο στα διάφορα κοινωνικά συστήματα όπως είναι η οικογένεια, η εργασία κ.ά.

Όταν δεν είμαστε σίγουροι σχετικά με το ποια είναι η πρέπουσα συμπεριφορά και επικοινωνία σε μια σχέση, είναι καλό να σκεφτούμε α) ποιο είναι το είδος της σχέσης αυτής και β) αν η εκάστοτε συμπεριφορά του ατόμου είναι μέσα στα όρια της σχέσης αυτής.

Προκειμένου να οριοθετήσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους, σκεφτόμαστε το τι είναι ασφαλές και επιτρεπτό για εμάς και τους άλλους. Σκεφτόμαστε ποια απόσταση είναι αποδεκτή για να νιώθουμε άνεση και ασφάλεια και αποφασίζουμε πώς θέλουμε να μας συμπεριφέρονται και πώς δεν θέλουμε.  Μέσα από τη διαδικασία αυτή, μαθαίνουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους γύρω μας. Για να χτίσουμε τα όριά μας δουλεύουμε σε τρεις βασικούς άξονες: αυξάνουμε την αυτογνωσία μας, προσδιορίζουμε τις κακοποιήσεις που είχαμε υποστεί ως παιδιά και εξετάζουμε την κατάσταση των ορίων μας στις τωρινές μας σχέσεις.

Αν θέλεις να δουλέψεις με τα όριά σου, να γνωρίσεις τον εαυτό σου, να επαναπροσδιορίσεις τις σχέσεις σου, να ξέρεις πώς ποτέ δεν είναι αργά για να χτίσουμε τα όριά μας!

Υγιή όρια = ολοκληρωμένη ζωή!