Κατανοώντας το άγχος και τις σκέψεις μας: μέρος πρώτο

ΑΓΧΟΣ

Η κατάσταση αγωνίας, ανησυχίας και αβεβαιότητας που συνοδεύεται από μια αίσθηση επικείμενου κινδύνου. Το άγχος εκδηλώνεται με οργανικά/σωματικά, ψυχολογικά, γνωστικά και συμπεριφορικά συμπτώματα. Μερικά από αυτά είναι:

 

σωματικές αντιδράσεις                                                    σκέψεις

 

ιδρωμένες παλάμες                                                     υπερεκτίμηση του κινδύνου

ένταση στους μυς                                                        υποτίμηση της ικανότητάς

ταχυκαρδία-ταχυπαλμία                                              μας να τα βγάλουμε πέρα

κόκκινα μάγουλα                                                         υποτίμηση της προτεινόμενης

ζαλάδα                                                                        βοήθειας

καταστροφικές σκέψεις

 

                         

συμπεριφορές                                                                                    διαθέσεις

αποφεύγουμε καταστάσεις στις οποίες το άγχος                         νευρικότητα

μπορεί να εκδηλωθεί                                                                   ευερεθιστότητα

απομακρυνόμαστε από τις καταστάσεις                                      φόβος

στις οποίες το άγχος αρχίζει να εκδηλώνεται

προσπαθούμε να κάνουμε τα πράγματα

τέλεια ή να έχουμε τον έλεγχο των γεγονότων

ούτως ώστε να αποφύγουμε ένα πιθανό ή απίθανο κίνδυνο

έλλειψη συγκέντρωσης

 

Σημαντικά γεγονότα στη ζωή μας και στο περιβάλλον μας μπορούν να συνεισφέρουν στη δημιουργία του άγχους μας όπως το τραύμα, ο πόλεμος, η αρρώστια ή ο θάνατος. Καταστάσεις και πράγματα που έχουμε διδαχθεί (π.χ. τα φίδια θα σε δαγκώσουν), πράγματα που παρατηρούμε (π.χ. ένα άρθρο στην εφημερίδα για μια συντριβή αεροπλάνου) και εμπειρίες που μοιάζουν ή είναι πολύ δύσκολες για να τις αντέξουμε. Όλες οι αλλαγές στις σωματικές αντιδράσεις, στις συμπεριφορές και στις σκέψεις που βιώνουμε κατά την κατάσταση άγχους στην οποία βρισκόμαστε, είναι μέρος του μηχανισμού «πολέμησε ή φύγε ή πάγωσε». Όταν αντιμετωπίζουμε έναν κίνδυνο, αυτές οι τρεις αντιδράσεις συμβαίνουν.

Το άγχος συνοδεύεται από την αντίληψη ότι βρισκόμαστε σε κίνδυνο ή ότι απειλούμαστε ή ότι είμαστε ευάλωτοι κατά κάποιον τρόπο.  Τα σωματικά συμπτώματα του άγχους μας προετοιμάζουν για να αντιδράσουμε στον κίνδυνο ή στην απειλή που περιμένουμε.

Μια απειλή ή ένας κίνδυνος μπορεί να είναι σωματική, πνευματική ή κοινωνική. Μια σωματική απειλή είναι όταν πιστεύουμε ότι θα υποστούμε σωματική βλάβη (π.χ. δάγκωμα φιδιού, καρδιακή προσβολή κλπ). Μια κοινωνική απειλή είναι όταν πιστεύουμε ότι θα μας απορρίψουν, ότι θα μας ταπεινώσουν, ότι θα μας κάνουν να ντραπούμε, ή ότι θα μας αποπάρουν, θα μας αποστομώσουν κλπ. Μια πνευματική απειλή είναι όταν κάτι μας κάνει να ανησυχούμε ότι θα τρελαθούμε ή θα χάσουμε το μυαλό μας.

Η αντίληψη της απειλής διαφέρει από άτομο σε άτομο. Αυτό εξαρτάται από τις εμπειρίες της ζωής του ατόμου αλλά και από άλλους εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Ενώ κάποιες εμπειρίες ζωής δημιουργούν άγχος, άλλες εμπειρίες ζωής δημιουργούν ασφάλεια και σιγουριά. Η απειλή του επερχόμενου κινδύνου και η αίσθηση ότι είμαστε ευάλωτοι, μπορεί να μας έχουν βοηθήσει στο να επιβιώσουμε όταν ήμασταν παιδιά. Αν μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον επικίνδυνο, στο οποίο μπορούσαμε να προσδιορίσουμε τον κίνδυνο ή τα αρχικά του σημάδια, αυτό ήταν κρίσιμο για την συναισθηματική και σωματική μας επιβίωση. Μπορεί να έχουμε αναπτύξει μια ικανότητα στο να εντοπίζουμε και να αντιδρούμε σε επικίνδυνες καταστάσεις. Αυτό βέβαια μπορεί να γίνει πράξη σε συνάρτηση με την ύπαρξη άλλων παραγόντων όπως είναι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που διαθέτει το άτομο.

Για να μπορέσουμε να έρθουμε σε επαφή με τον βαθύτερο εαυτό μας προκειμένου να κατανοήσουμε εις βάθος το άγχος μας, ένα πρώτο βήμα είναι η συνειδητή σκέψη και εν συνεχεία η καταγραφή των γεγονότων και των καταστάσεων που μας δημιουργούν άγχος.

Άσκηση  1. Για να έχουμε μια καλύτερη εικόνα του άγχους μας, σημειώνουμε παρακάτω τους τύπους των γεγονότων ή καταστάσεων στις οποίες τείνουμε να νιώθουμε αγχωμένοι.

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________

Νιώθω άγχος όταν____________________________________________________