Κατανοώντας το άγχος και τις σκέψεις μας: μέρος δεύτερο

Καλό θα είναι, ειδικά για τον πρώτο καιρό μέχρι να εξοικειωθούμε με την αναγνώριση των σκέψεων και των συναισθημάτων μας, να τηρούμε ένα προσωπικό ημερολόγιο. Στο ημερολόγιο αυτό καταγράφουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας σχετικά με άτομα με τα οποία δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε και τις καταστάσεις που μπορεί να δυσκολευόμαστε να αντιμετωπίσουμε.  Γίνεται ταυτόχρονα μια προσπάθεια αναγνώρισης των συμπτωμάτων του άγχους καθώς και της συχνότητας στην οποία αυτά εκδηλώνονται.

Στη συνέχεια, στο τέλος κάθε εβδομάδας μπορούμε να ανατρέξουμε στο ημερολόγιό μας και να εξετάσουμε τις σημειώσεις μας. Καλό θα ήταν να σκεφτούμε εάν αντιδρούμε υπερβολικά ή όχι σε άτομα ή σε γεγονότα. Υπάρχει όντως ο παράγοντας που γίνεται αντιληπτός ως κίνδυνος ή απειλή; Ίσως τα άτομα στην ενήλικη ζωή μας να μην είναι τόσο τρομαχτικά όσο εκείνα της παιδικής μας ηλικίας. Ποιες είναι οι μαθημένες, πια, σκέψεις, συναισθήματα και αντιδράσεις μας σε άτομα και γεγονότα που μας προκαλούν άγχος; Ας σκεφτούμε ακόμα εάν οι ικανότητές μας ως ενήλικες μας ανοίγουν καινούργιους και δημιουργικούς τρόπους να αντιδρούμε στην απειλή και στο άγχος. Ποιο είναι το μήνυμα που λαμβάνουμε όταν εξετάζουμε την αντίδρασή μας, τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας και τα συμπτώματα του άγχους;

Οι σκέψεις άγχους στοχεύουν στο μέλλον και συχνά προβλέπουν την καταστροφή. Οι σκέψεις άγχους συχνά ξεκινούν με προτάσεις όπως «και αν..;» και καταλήγουν σε ένα καταστροφικό αποτέλεσμα. Οι σκέψεις άγχους συχνά περιλαμβάνουν εικόνες κινδύνου, π.χ. όταν κάποιος φοβάται να οδηγήσει και πριν καθίσει στη θέση του οδηγού, θα πει: «και αν δεν μπορώ να οδηγήσω μέχρι τον προορισμό μου ή να σταθμεύσω;». Κάποια άτομα αισθάνονται φόβο σε κοντινές- κλειστές σχέσεις. Μπορεί να φοβούνται την οικειότητα ή την δέσμευση. Μπορεί επίσης να ασχολούνται με το αν κρίνονται από τους άλλους, απορρίπτονται, ή έρχονται σε αμηχανία. Οι σκέψεις που έχουμε όταν φοβόμαστε τις κοντινές σχέσεις, επίσης προσανατολίζονται προς το μέλλον και προβλέπουν τον κίνδυνο ή την καταστροφή, όπως για παράδειγμα η σκέψη «και αν πληγωθώ;».

Ο πανικός είναι υπερβολικό άγχος ή φόβος. Μια κρίση πανικού αποτελείται από έναν χαρακτηριστικό συνδυασμό συναισθημάτων και σωματικών αντιδράσεων. Συχνά μια κρίση πανικού χαρακτηρίζεται από μια αλλαγή στις σωματικές ή πνευματικές αισθήσεις, όπως ο απότομος παλμός της καρδιάς, η εφίδρωση, η δυσκολία στην αναπνοή, η αίσθηση πνιγμού, το τρέμουλο, η ζαλάδα, ο πόνος στο στήθος, η ναυτία, ο αποπροσανατολισμός κ.α.  Στη διαταραχή πανικού οι κρίσεις πανικού είναι συχνές. Το άτομο είναι πεπεισμένο ότι θα πεθάνει. Οι σκέψεις κλειδιά στη διαταραχή πανικού είναι οι λανθασμένες καταστροφικές ερμηνείες των σωματικών ή πνευματικών αισθήσεων. Για παράδειγμα, ένα ξαφνικό καρδιοχτύπι εκλαμβάνεται από το άτομο ως καρδιακή προσβολή. Ο στιγμιαίος αποπροσανατολισμός μπορεί να εκλαμβάνεται ως η αρχή της τρέλας. Στη διαταραχή πανικού ένας φαύλος κύκλος λαμβάνει χώρα κατά τον οποίο τα σωματικά συμπτώματα, τα συναισθήματα και οι σκέψεις αλληλεπιδρούν το ένα με το άλλο και κλιμακώνονται επικίνδυνα. Οι σκέψεις λοιπόν αυτές οδηγούν στο φόβο και στο άγχος και απελευθερώνουν την αδρεναλίνη. Η αδρεναλίνη επιταχύνει τον χτύπο της καρδιάς, ο οποίος χτύπος της καρδιάς οδηγεί το άτομο να πειστεί ότι βιώνει μια καρδιακή προσβολή. Οι σκέψεις που αφορούν στις σωματικές αντιδράσεις μπορούν όντως να κάνουν τις σωματικές αντιδράσεις πιο έντονες. Οι καταστροφικές σκέψεις και οι πιο έντονες σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις που ακολουθούν μπορούν να οδηγήσουν στην αποφυγή δραστηριοτήτων ή καταστάσεων κατά τις οποίες προηγούμενες κρίσεις πανικού είχαν συμβεί.