Επιστροφή στα θρανία (εν μέσω Covid-19)

Η εμφάνιση του Covid-19 αποτελεί ένα συλλογικό τραύμα για τον άνθρωπο.  Ήδη από προηγούμενες πανδημίες στην ιστορία της ανθρωπότητας γνωρίζουμε ότι συμπτώματα σχετιζόμενα με την ψυχική υγεία διήρκησαν ακόμα και πολλά χρόνια μετά τη λήξη της περιόδου απομόνωσης και της απαγόρευσης της κυκλοφορίας.

Η επιστροφή των μαθητών στα σχολεία αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για τον σημερινό γονέα, και όχι μόνο. Υπάρχει ανασφάλεια σχετικά με το πόσες, το χρονικό προσδιορισμό και το ποιές θα είναι οι αλλαγές που θα καλεστούν να αντιμετωπίσουν με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς οι μαθητές και οι γονείς τους.

Ήδη από την πρώτη εμφάνιση του Covid-19 η ανθρωπότητα έχει βιώσει τις επιδράσεις του Covid-19 σε μακρό χρονικό διάστημα. Οι γονείς πέρα από τις επιπτώσεις στην οικογενειακή, επαγγελματική, οικονομική, προσωπική και κοινωνική ζωή τους καλούνται να διαχειρίζονται θέματα σε καθημερινή βάση, θέματα που προ της εποχής του Covid-19 δεν υφίστατο.

Σίγουρα χρειάζεται χρόνος για την ομαλή επιστροφή στις σχολικές δομές και στην εκπαίδευση με παρουσία μέσα στη σχολική τάξη καθώς και ό,τι αυτό συνεπάγεται για την καθημερινότητα της ζωής του παιδιού. Ο τρόπος προσέγγισης της κατάστασης ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα στην οποία ανήκει το παιδί διαφέρει, παρόλο που υπάρχουν κάποια κοινά σημεία στη καθημερινή λειτουργία μιας οικογένειας και στις αλλαγές που υπέστησαν.

Ο τρόπος κοινωνικοποίησης του παιδιού, το πρωινό ξύπνημα, η αλλαγή στην ώρα των γευμάτων, η μετακίνηση, η τήρηση ενός προγράμματος μέσα και έξω από την τάξη, η προετοιμασία του μαθητή για την επόμενη ημέρα, κ.ά. αποτελούν σημαντικά κομμάτια στη μαθητική ζωή του παιδιού, τα οποία όμως έχουν πληγεί και αυτά σε βάθος χρόνου.

Ποια είναι μερικά βασικά «σημεία» που χρειάζεται οι γονείς να γνωρίζουν για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς;

  Ο οικογενειακός προγραμματισμός βοηθά στην καλύτερη αντιμετώπιση της κατάστασης.

  Συζητώ με το παιδί μου και απαντάω με ειλικρίνεια στις απορίες που έχει σχετικά με το ρόλο του ως μαθητής/τρια στο τωρινό σχολικό περιβάλλον.

  Γνωρίζω εκ των προτέρων τα μέτρα προφύλαξης, ατομικής προστασίας και ασφαλείας του σχολείου, τα συζητώ με το παιδί μου και λύνω πιθανές απορίες. Με αυτό τον τρόπο μειώνω την πιθανότητα το παιδί μου να έρθει αντιμέτωπο με δυσάρεστες εκπλήξεις, ειδικά τις πρώτες ημέρες.

  Εάν υπάρχουν άτομα αυξημένου κινδύνου στο οικογενειακό περιβάλλον που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας όπως παππούδες και γιαγιάδες, άτομα με υποκείμενα νοσήματα, κ.ά., για τους οποίους ανησυχώ, εξηγώ στο παιδί μου τι σημαίνει αυτό για εμένα και για εκείνο, καθώς και το τι συνεπάγεται η ανησυχία αυτή στην πράξη αναφορικά με τον τρόπο που το παιδί μου ακολουθεί τα μέτρα ατομικής προστασίας και τους κανόνες υγιεινής στο σχολείο και τον αντίκτυπο στην υγεία των μελών της οικογένειάς μας από τη συμπεριφορά του ίδιου αλλά και στους συμμαθητές και τις δικές τους οικογένειες.

  Φροντίζω το παιδί μου να έχει μαζί του επιπλέον μάσκες και υγρά αντισηπτικά μαντηλάκια. Βέβαια δεν στοχεύουμε στην παράλογη χρήση των μέτρων ατομικής προστασίας και κανόνων υγιεινής, αλλά σε μια ορθή και σωστή χρήση αυτών.

  Ενισχύω το παιδί μου με τα κατάλληλα εφόδια προκειμένου να νιώσει βεβαιότητα για τις ικανότητές του, τις ικανότητες που θα το βοηθήσουν να ανταπεξέλθει θετικά και με επιτυχία σε αυτή τη μεταβατική περίοδο ένταξης στο σχολικό περιβάλλον, μέσα και έξω από την αίθουσα.

  Σκέφτομαι με το παιδί μου λύσεις σε πιθανά καθημερινά προβλήματα που μπορεί να συναντήσει και τα συζητάμε. Ενώ οι ενήλικες είναι σε θέση να βρουν άμεσα την ενδεδειγμένη λύση σε ένα καθημερινό απλό ζήτημα, μερικές φορές τα παιδιά αγχώνονται περισσότερο και δυσκολεύονται να λάβουν μια απόφαση γρήγορα.

  Συζητώ με το παιδί μου για τα συναισθήματα και τις σκέψεις του σχετικά με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Υπάρχει κάτι που το ενθουσιάζει/φοβίζει/αγχώνει/… και τι είναι αυτό;

  Συζητώ με το παιδί μου και το βοηθώ να εκφραστεί ελεύθερα με δικά του λόγια, να συνθέσει τις δικές του προτάσεις, να εκφράσει τις σκέψεις του, να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του και να τα μοιραστεί.

  Γνωρίζω εκ των προτέρων για το ενδεχόμενο πιθανών αντιδράσεων του παιδιού μου κατά την επιστροφή του στο σχολείο. Παιδιά που φοβούνται μήπως αρρωστήσουν, εκτεθούν στον Covid-19 ή έχουν βιώσει στο άμεσο οικογενειακό ή συγγενικό τους περιβάλλον τον Covid-19 ίσως εμφανίσουν περισσότερο ή πιο γρήγορα άγχος, στρες, εκνευρισμό, ευερεθιστότητα κ.ά. Ο γονέας όντας σε επαγρύπνηση μπορεί να εντοπίσει αντίστοιχες συμπεριφορές. Καλό θα είναι ο γονέας να έχει προετοιμαστεί πάνω στους τρόπους αντιμετώπισης αυτών των συμπεριφορών όταν εμφανιστούν.

  Μαθαίνω με το παιδί μου πώς να αναδιαμορφώνει μια αρνητική σκέψη σε θετική. Αυτό βέβαια θα πρέπει να βασίζεται στην πραγματικότητα και στη σημασία που έχει η εκάστοτε θετική σκέψη για το ίδιο το παιδί.

  Δείχνω στο παιδί μου μια απλή τεχνική αναπνοών που μπορεί να χρησιμοποιήσει αν χρειαστεί.

  Παρατηρώ τα σημεία και τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν ότι το παιδί μου δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει την ό,ποια νέα πραγματικότητα. Μερικά από αυτά είναι ευερεθιστότητα, πεσμένη διάθεση, δυσκολία έλευσης ύπνου, αυπνία, έλλειψη κινητοποίησης, απουσία συναισθήματος χαράς για τις καθημερινές δραστηριότητες, υπερ-ανησυχίες σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια, κ.ά.

  Διατηρώ χαμηλό «κατώφλι» στο οποίο θα βασιστώ προκειμένου να αποταθώ για βοήθεια σε έναν επαγγελματία υγείας. Αν δεν είμαι σίγουρος/η για τα συμπτώματα και τις συμπεριφορές που θα πρέπει να έχω υπόψη και σε ποιο βαθμό, τότε επικοινωνώ πρώτα με τον/την παιδίατρο. Ο/η παιδίατρος θα με κατευθύνει αντίστοιχα σε έναν/μια ειδικό ψυχικής υγείας, εάν χρειαστεί. Πρόκειται για συμπεριφορές του παιδιού που χαρακτηρίζονται ως αναμενόμενες, ως μια φυσιολογική αντίδραση στον στρεσσογόνο παράγοντα που βιώνει ή είναι κάτι άλλο;

  Θέτω πραγματικές προσδοκίες και αναμένω ότι η ομαλή και υγιής επιστροφή στην ροή της καθημερινότητας ενός μαθητή δεν γίνεται εν μια νυκτί.

  Διατηρώ ευελιξία στον τρόπο σκέψης μου και είμαι έτοιμος/η ως γονέας να προσαρμοστώ και να αντιμετωπίσω ζητήματα που μπορεί να διαταράξουν το μεταβατικό αυτό στάδιο προσαρμογής.

  Προσφέρω σταθερότητα στο οικογενειακό περιβάλλον, είμαι προβλέψιμος/η, συνεπής και με συνεχή προσπάθεια για ανοιχτή επικοινωνία. Είμαι παρών/παρούσα όχι μόνο ως φυσική παρουσία αλλά και αρωγός στην συναισθηματική υγεία του παιδιού μου.

  Συζητώ με το παιδί μου και του δείχνω τρόπους με τους οποίους μπορεί να φροντίσει το ίδιο τον εαυτό του όταν εγώ δεν είμαι εκεί, πχ πώς να διαχειρίζεται τα αρνητικά συναισθήματα και τις αρνητικές σκέψεις, πώς να διατηρεί την ατομική υγιεινή στο σχολείο, κ.ά.

  Αντιδρώ με ενσυναίσθηση, θέρμη και ηρεμία. Χρησιμοποιώ ήρεμη φωνή. Η λεκτική και η μη-λεκτική επικοινωνία μου ταυτίζονται και εμπνέουν ηρεμία και άνεση στο παιδί να εκφραστεί ελεύθερα.