Τα πώς και τα γιατί της αρνητικής συμπεριφοράς του παιδιού
Τα παιδιά που φέρονται αρνητικά είναι αποθαρρημένα. Και αυτό γιατί δεν πιστεύουν ότι μπορούν να ανήκουν με θετικό και χρήσιμο τρόπο στην οικογένεια. Η αρνητική συμπεριφορά των παιδιών κατατάσσεται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες, οι οποίες (αρνητικές συμπεριφορές) αποβλέπουν σε κάτι συγκεκριμένο που θέλει να επιτύχει το παιδί.
- Άτοπη προσοχή. Το παιδί επιθυμεί να τραβήξει την προσοχή, και το κάνει με αρνητικό τρόπο, όταν ο θετικός τρόπος έχει ήδη αποτύχει. Έτσι τα παιδιά που πιστεύουν ότι ανήκουν στο περιβάλλον τους μόνο όταν τα προσέχουν, τότε θα προκαλέσουν έστω και την άτοπη προσοχή, γιατί δεν θέλουν να νιώσουν ότι τα αγνοούν. Αν οι γονείς νιώσουν ενοχλημένοι και προσπαθήσουν να διορθώσουν την αρνητική συμπεριφορά του παιδιού υπενθυμίζοντάς του το σωστό και καλοπιάνοντάς το, τότε, το παιδί πέτυχε στην προσοχή που ήθελε να λάβει. Όπως επίσης αν το παιδί, έστω και για λίγο σταματήσει την αρνητική συμπεριφορά με αυτή την αντίδραση των γονέων, τότε πάλι έχει πετύχει τον σκοπό του. Έτσι, αργότερα ή θα επαναλάβει αυτή τη συμπεριφορά ή θα δοκιμάσει κάτι άλλο. Οι γονείς θα πρέπει να δείξουν στο παιδί ότι εκείνο μπορεί να πετύχει την προσοχή που θέλει δίνοντάς του μια χρήσιμη συμβουλή, όχι με αρνητικό τρόπο. Άρα οι γονείς θα πρέπει να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στη θετική συμπεριφορά του παιδιού. Την αρνητική συμπεριφορά ας την αγνοήσουν ή αν την προσέξουν, να την προσέξουν με ένα τρόπο που δεν θα κάνει το παιδί να νιώσει ότι πέτυχε το σκοπό του. Δίνουμε λοιπόν την προσοχή μας όταν το παιδί δεν το περιμένει.
- Αγώνας υπεροχής. Το παιδί νιώθει ότι αξίζει σαν οντότητα μόνο όταν είναι «αφεντικό», όταν υπερέχει των άλλων. Έτσι, επιδιώκει να κάνει μόνο ό,τι θέλει εκείνο γιατί νιώθει ότι κανείς δεν μπορεί να το υποχρεώσει να κάνει κάτι. Όταν ένα παιδί προκαλεί, οι γονείς θυμώνουν γιατί νιώθουν ότι το παιδί τους, τους προκαλεί. Έτσι οι γονείς νιώθουν την ανάγκη να αντιτάξουν τη δύναμή τους και την υπεροχή τους γιατί νιώθουν ότι απειλείται η εξουσία τους. Οι γονείς καλό θα είναι να αποφεύγουν το θυμό και να αποχωρούν από το πεδίο της μάχης. Οι γονείς καλό θα είναι να βοηθήσουν το παιδί να βρει τρόπους για να χρησιμοποιήσει θετικά τη δύναμή του και να ζητήσουν τη συνεργασία του παιδιού. Αν ο αγώνας υπεροχής συνεχιστεί και το παιδί νιώσει ότι δεν μπορεί να νικήσει τους γονείς του, τότε μπορεί να προχωρήσει στην εκδίκηση.
- Εκδίκηση. Τα παιδιά που επιδιώκουν την εκδίκηση έχουν ήδη πιστέψει ότι δεν είναι αγαπητά και ότι αξίζουν μόνο όταν μπορούν να πληγώσουν τους άλλους, όπως τα πλήγωσαν και οι άλλοι, κατά τη γνώμη τους. Έτσι βρίσκουν τη θέση τους στο περιβάλλον τους με το να είναι σκληρά και δυσάρεστα. Έτσι οι γονείς νιώθουν βαθιά πληγωμένοι και θέλουν να ανταποδώσουν τον πόνο. Το παιδί τότε αντιδρά με περισσότερη εκδίκηση, είτε επαναλαμβάνοντας την αρνητική συμπεριφορά είτε διαλέγοντας άλλο τρόπο. Οι γονείς καλό θα είναι να μην ανταποδώσουν σε αυτή τη συμπεριφορά του παιδιού, αλλά να παραμείνουν ήρεμοι και να δείξουν καλή θέληση, να σταματήσουν τις τιμωρίες και να βρουν τρόπους να δείξουν στο παιδί ότι είναι αγαπητό. Αν οι γονείς δεν σταματήσουν και συνεχίσουν να αντιδρούν με ανταπόδοση, τότε θα έρθει η στιγμή που το παιδί θα νιώσει ηττημένο και τότε θα δικαιολογήσει τη συμπεριφορά του αυτή επιδεικνύοντας ανικανότητα.
- Ανικανότητα. Τα παιδιά που επιδεικνύουν ανικανότητα ή αδεξιότητα είναι υπερβολικά αποθαρρημένα. Αφού παραιτήθηκαν από κάθε ελπίδα να πετύχουν, τότε επιχειρούν να εμποδίσουν τους άλλους από το να περιμένουν από αυτά το ο,τιδήποτε. Η παραίτηση του παιδιού μπορεί να είναι ή ολική ή μερική, στα πεδία που νιώθει το παιδί ότι δεν μπορεί να επιτύχει. Αν οι γονείς συμφωνήσουν με το παιδί ότι δεν γίνεται τίποτα και νιώσουν απελπισία, τότε, το παιδί θα αντιδρά παθητικά και δεν θα κάνει καμία προσπάθεια να βελτιωθεί. Οι γονείς για να βοηθήσουν το παιδί θα πρέπει να σταματήσουν κάθε είδους αρνητική κριτική, και να επικεντρωθούν μόνο στα θετικά σημεία του παιδιού. Οι γονείς καλό θα είναι να ενθαρρύνουν κάθε προσπάθεια που κάνει το παιδί, όσο μικρή και αν είναι, και να μην πέσουν στην παγίδα του οίκτου.
Σημεία κλειδιά:
- Το δικό μου συναίσθημα ως γονιός αποκαλύπτει τον σκοπό της συμπεριφοράς που εκδηλώνει το παιδί.
- Ποια είναι η συμπεριφορά του παιδιού στις προσπάθειές μου να διορθώσω τη συμπεριφορά του;
- Παρατηρώ ποιο είναι το αποτέλεσμα της αρνητικής συμπεριφοράς του παιδιού; Τα αποτελέσματα της αρνητικής συμπεριφοράς αποκαλύπτουν τον σκοπό της.