Αποτελεσματική ακρόαση
Ποιά η διαφορά του να ακούμε απλά από το να ακούμε πραγματικά και ενεργητικά;
Όταν απλά ακούμε, λαμβάνουμε τα ηχητικά σημεία του μηνύματος χωρίς να δίνουμε σημασία στο περιεχόμενο του μηνύματος. Όταν όμως ακούμε πραγματικά, ακούμε το περιεχόμενο του μηνύματος, δίνουμε προσοχή, ερμηνεύουμε και θυμόμαστε τα ερεθίσματα του μηνύματος που λάβαμε.
Ο μέσος άνθρωπος μιλάει με ρυθμό 125 με 200 λέξεις το λεπτό. Όμως, ο μέσος άνθρωπος σαν ακροατής μπορεί να κατανοήσει μέχρι και 400 λέξεις το λεπτό. Αυτή η διαφορά λέξεων αφήνει ελεύθερο χρόνο για νοητική περιπλάνηση την ώρα της ακρόασης και άρα μια κακή συνήθεια σύμφωνα με την οποία συνηθίζουμε να γεμίζουμε «τον κενό αυτό χρόνο» με σκέψεις που δεν σχετίζονται με το αντικείμενο της επικοινωνίας.
Οι ακόλουθες οκτώ συμπεριφορές σχετίζονται με τις δεξιότητες αποτελεσματικής ακρόασης.
- Διατηρούμε βλεμματική επαφή με τον συνομιλητή μας.
Πώς νιώθουμε όταν κάποιος μας μιλάει και δεν μας κοιτάζει στα μάτια; Το ερμηνεύουμε ως έλλειψη ενδιαφέροντος; Μπορεί να ακούμε με τα αυτιά μας, όμως οι άλλοι κρίνουν το αν ακούμε με το αν κοιτάμε το άτομο που μιλάει στα μάτια.
- Προχωράμε σε καταφατικά νεύματα κεφαλής και κατάλληλες εκφράσεις προσώπου.
Ο αποτελεσματικός ακροατής δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον και το εκδηλώνει λεκτικά αλλά και με την μη λεκτική επικοινωνία. Συγκεκριμένα, τα καταφατικά νεύματα της κεφαλής συνοδευόμενα από τις κατάλληλες εκφράσεις του προσώπου, σε συνδυασμό με μια καλή βλεμματική επαφή, δείχνουν στον συνομιλητή ότι ακούμε.
- Αποφυγή ενεργειών και χειρονομιών που μπορεί να προκαλέσουν τη διάσπαση της προσοχής.
Η άλλη όψη του ότι δείχνουμε ενδιαφέρον για αυτό που ακούμε είναι να αποφεύγουμε ενέργειες που υποδηλώνουν ότι το μυαλό μας βρίσκεται αλλού την ώρα που ακούμε. Όταν λοιπόν ακούμε τον συνομιλητή μας, ας μην κοιτάμε το ρολόι μας, ανακατεύουμε χαρτιά, παίζουμε με το μολύβι μας ή προβούμε σε οποιαδήποτε άλλη συμπεριφορά που θα υποδηλώσει έλλειψη προσοχής. Αυτές οι ενέργειες κάνουν τον συνομιλητή μας να νιώσει άσχημα ή να μην ενδιαφερθεί για τη συνέχεια της συνομιλίας μαζί μας. Έτσι, χάνουμε μέρος του μηνύματος που ο συνομιλητής θα ήθελε να μοιραστεί μαζί μας.
- Κάνουμε ερωτήσεις σχετικές με το εισερχόμενο μήνυμα.
Ο ακροατής με κριτική σκέψη αναλύει αυτό που ακούει από τον ομιλητή και κάνει ερωτήσεις. Αυτή η συμπεριφορά βοηθά στη περαιτέρω διευκρίνιση του μηνύματος. Βεβαιώνουμε ότι έγινε σωστά η κατανόηση του μηνύματος και δείχνουμε έτσι στον ομιλητή ότι πραγματικά ακούμε.
- Κάνουμε παράφραση της πληροφορίας που εμπεριέχεται στο μήνυμα.
Η παράφραση σημαίνει ότι επαναδιατυπώνουμε αυτό που είπε ο ομιλητής με δικά μας λόγια. Ο αποτελεσματικός ακροατής χρησιμοποιεί φράσεις όπως: «αυτό που ακούω να λές είναι ότι…», «Μήπως εννοείς …» ή άλλες φράσεις που ο καθένας έχει επιλέξει για να παραφράσει αυτό που ακούει. Η παράφραση είναι σημαντική για δύο λόγους: α) είναι ένας ωραίος τρόπος να δούμε αν εμείς οι ίδιοι τελικά ακούμε τον ομιλητή, γιατί δεν μπορούμε να παραφράσουμε κάτι το οποίο δεν έχουμε προσέξει προηγουμένως, και β) με την παράφραση ελέγχουμε για την ακρίβεια της κατανόησής μας όλων των πληροφοριών που ακούσαμε προηγουμένως.
- Αποφεύγουμε να διακόπτουμε τον συνομιλητή μας.
Αφήνουμε τον ομιλητή να ολοκληρώσει τη σκέψη του και τη μετάδοση του μηνύματος, αυτό δηλαδή που λέει και μετά προσπαθούμε να απαντήσουμε. Δεν προσπαθούμε να μαντέψουμε ποιες είναι οι σκέψεις του ομιλητή. Εφόσον έχουμε ακούσει προσεχτικά, γνωρίζουμε και τι να απαντήσουμε.
- Δεν μιλάμε υπερβολικά και χωρίς σταματημό.
Πρώτα ακούμε αυτό που έχει να μας πει ο ομιλητής και μετά απαντάμε. Δεν μπορούμε να ακούμε τον ομιλητή και να μιλάμε την ίδια ώρα με τον ομιλητή. Περιμένουμε τη σειρά μας.
- Κάνουμε ομαλές μεταβάσεις ανάμεσα στο ρόλο του ομιλητή και στο ρόλο του ακροατή.
Ο αποτελεσματικός ακροατής μεταβαίνει ομαλά από τον ρόλο του ομιλητή στο ρόλο του ακροατή και αντιστρόφως. Έτσι φαίνεται ότι πραγματικά προσέχει αυτό που λέει ο ομιλητής. Χρησιμοποιεί μια λογική σειρά, μια συνέχεια και συνδέσμους στα λεγόμενά του και στις πληροφορίες που λαμβάνει από τον ομιλητή.